SỰ MẤT CÂN BẰNG DINH DƯỠNG TRONG ĂN UỐNG GÂY BÉO PHÌ

 

1.Các nguyên nhân gây thừa cân béo phì

   VIAM - Béo phì ngày càng trở nên phổ biến và đáng lo ngại bởi những nguy cơ mà nó mang lại. Vì vậy, hiểu biết về các nguyên nhân gây bệnh để có cách điều chỉnh hợp lí là hết sức quan trọng.
   a.Mất cân bằng năng lượng
   Mất cân bằng năng lượng là nguyên nhân thường gặp nhất gây thừa cân và béo phì. Cân bằng năng lượng nghĩa là năng lượng VÀO ngang bằng với năng lượng RA.
   Năng lượng VÀO là lượng calo mà bạn thu được từ thức ăn và đồ uống. Năng lượng RA là năng lượng mà cơ thể sử dụng để thở, tiêu hóa và các hoạt động thể lực.
   Để duy trì cân nặng hợp lí, bạn cần cân bằng năng lượng VÀO – RA theo thời gian.
      Năng lượng VÀO – RA cân bằng: cân nặng ổn định
      Năng lượng VÀO > RA: tăng cân
      Năng lượng VÀO < RA: sụt cân
   Thừa cân và béo phì xảy ra khi năng lượng mà bạn ăn vào nhiều hơn năng lượng mà bạn tiêu thụ.
   b.Các nguyên nhân khác
   Lối sống ít hoạt động
   Một trong những lí do mà mọi người ít vận động là do ngồi trước ti vi và máy tính để làm việc, học tập và giải trí. Trên thực tế, nếu ngồi xem ti vi trên 2 giờ mỗi ngày sẽ làm tăng nguy cơ thừa cân và béo phì.
   Những lí do khác của lối sống tĩnh tại bao gồm: ngồi trên ô tô thay vì đi bộ, ít hoạt động do yêu cầu của công việc hoặc ở nhà do sự tiện lợi của công nghệ hiện đại, thiếu các tiết học thể dục ở trường…
   Những người ít vận động dễ bị tăng cân do họ không đốt cháy calo được cung cấp từ thức ăn và đồ uống. Lối sống tĩnh tại còn làm tăng nguy cơ của các bệnh lí mạch vành, tăng huyết áp, đái tháo đường, ung thư đại tràng và các vấn đề sức khỏe khác.
   Môi trường
   Môi trường của chúng ta không ủng hộ các thói quen sống tốt cho sức khỏe, trên thực tế, nó còn tạo thuận lợi cho béo phì. Một vài lí do có thể kể đến là:
   Thiếu vỉa hè và không gian an toàn để tập luyện. Không có vị trí để đỗ xe, lề đường, các phòng tập có giá cả hợp lí,... khiến nhiều người gặp khó khăn để hoạt động thể thao.
   Lịch trình làm việc: nhiều người nói họ không có thời gian để vận động vì công việc kéo dài nhiều giờ.
   Khẩu phần ăn quá lớn: nhiều người ăn những suất ăn khổng lồ ở nhà hàng, nơi bán đồ ăn nhanh, ga tàu, rạp chiếu phim, siêu thị và thậm chí là ở nhà. Những bữa ăn này có thể bằng nhu cầu của 2 người và thậm chí là nhiều hơn. Ăn quá nhiều tức là năng lượng VÀO của bạn quá lớn. Theo thời gian, nó sẽ gây tăng cân nếu bạn không có chế độ tập luyện hợp lí.
   Thiếu các thực phẩm lành mạnh. Nhiều người không sống gần siêu thị, nơi bán các thực phẩm lành mạnh hoặc đối với họ các thực phẩm này có giá quá đắt.
   Yếu tố di truyền
   Các nghiên cứu được thực hiện trên những cặp song sinh cho thấy yếu tố gen có ảnh hưởng lớn đến trọng lượng. Thừa cân và béo phì có khuynh hướng di truyền. Bạn sẽ có nguy cơ cao bị thừa cân nếu cha hoặc mẹ hoặc cả hai bị thừa cân, béo phì.
   Gen của bạn cũng ảnh hưởng đến lượng chất béo cũng như những vị trí dự trữ chúng trong cơ thể. Bởi vì các thành viên trong gia đình có những thói quen vận động và chế độ ăn giống nhau nên cũng có mối liên quan giữa gen và môi trường.
   Trẻ em cũng bắt chước những thói quen của cha mẹ chúng. Trẻ có cha mẹ bị thừa cân do có chế độ ăn quá nhiều năng lượng và lối sống ít vận động, cũng tăng nguy cơ bị thừa cân. Tuy nhiên, nếu những gia đình này có thói quen ăn uống lành mạnh và tập luyện thường xuyên thì nguy cơ của chúng cũng giảm đi.
   Các vấn đề sức khỏe
   Một vài vấn đề liên quan đến hóc-môn có thể gây thừa cân, béo phì, ví dụ như suy giáp, hội chứng Cushing, và hội chứng buồng trứng đa nang.
   Suy giáp là tình trạng tuyến giáp không đủ hóc-môn dẫn đến chuyển hóa của cơ thể giảm xuống và gây tăng cân, mệt mỏi.
   Hội chứng Cushing là tình trạng tuyến thượng thận sản xuất quá nhiều hóc-môn cortisol hoặc sử dụng các thuốc corticoid (ví dụ như prednisone) liều cao và kéo dài. Biểu hiện của hội chứng này bao gồm tăng cân, béo phần trên cơ thể, tích mỡ ở mặt, cổ, nhưng cẳng chân và cánh tay lại bé.
   Hội chứng buồng trứng đa nang gặp ở 5-10% phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ. Họ thường bị béo phì, rậm lông, các vấn đề về sinh sản… do nồng độ androgen trong máu cao.
   Thuốc
   Một số thuốc có thể gây tăng cân như corticoid, thuốc chống trầm cảm và các thuốc chống động kinh.
   Các thuốc này làm chậm quá trình đốt cháy calo của cơ thể, làm tăng cảm giác ngon miệng, và gây giữ nước. Tất cả những yếu tố này dẫn đến tăng cân.
   Các vấn đề về tình cảm
   Một số người ăn nhiều hơn khi họ cảm thấy buồn chán, tức giận hoặc căng thẳng. Theo thời gian, việc ăn quá nhiều sẽ dẫn đến tăng cân, béo phì.
   Hút thuốc lá
   Một số người tăng cân khi họ bỏ thuốc lá. Đó là do bạn sẽ cảm nhận mùi vị của thức ăn tốt hơn sau khi bỏ thuốc.
   Một lí do khác là nicotin làm tăng sự đốt cháy calo của cơ thể, vì vậy, bạn sẽ tiêu thụ ít calo hơn sau khi bỏ thuốc. Tuy nhiên, hút thuốc còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lí nguy hiểm khác, vì vậy bỏ thuốc quan trọng hơn là việc nó có thể gây tăng cân.
   Tuổi
   Khi bạn già đi, các cơ sẽ có khuynh hướng bị teo đi, đặc biệt là nếu bạn ít vận động. Các cơ bị teo làm giảm sự đốt cháy calo của cơ thể. Nếu bạn không giảm lượng calo ăn vào khi ở tuổi già, bạn có thể sẽ tăng cân.
   Tăng cân ở phụ nữ trung niên do nguyên nhân chính là tuổi tác và lối sống nhưng mãn kinh cũng đóng vai trò quan trọng. Nhiều phụ nữ tăng 2 kg khi mãn kinh và tích mỡ bụng nhiều hơn giai đoạn trước đó.
   Mang thai
   Trong thời kì mang thai, phụ nữ cần tăng cân để thai nhi phát triển tốt. Sau sinh, nhiều phụ nữ khó giảm cân, dẫn đến béo phì, đặc biệt ở những người mang đa thai (sinh đôi, sinh ba…)
   Thiếu ngủ
   Nghiên cứu chỉ ra rằng thiếu ngủ làm tăng nguy cơ béo phì. Ví dụ như một nghiên cứu được thực hiện ở thiếu niên cho thấy, ngủ ít làm tăng tỉ lệ béo phì. Ngoài ra, ngủ ít cũng làm tăng nguy cơ béo phì ở các độ tuổi khác.
   Những người ngủ ít thường ăn những thức ăn giàu calo và đường hơn, có thể dẫn đến chứng ăn vô độ, thừa cân và béo phì.
   Giấc ngủ giúp duy trì sự cân bằng các hóc-môn tạo nên cảm giác đói (ghrelin) và cảm giác no (leptin). Khi bạn không ngủ đủ, lượng ghrelin sẽ tăng lên và lượng leptin giảm xuống, khiến cho bạn thường xuyên cảm thấy đói.
   Giấc ngủ còn ảnh hưởng đến đáp ứng của cơ thể với insulin (hóc-môn điều hòa lượng đường trong máu). Thiếu ngủ có thể dẫn đến đường huyết cao hơn bình thường, làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường.

2.Dấu hiệu cơ thể mất cân bằng dinh dưỡng trầm trọng

 

   Tình trạng mất cân bằng dinh dưỡng rất dễ xảy ra ở mọi giới tính và lứa tuổi, ảnh hưởng rõ rệt đến các chức năng của cơ thể.
   a.Mệt mỏi
   Mệt mỏi thường xuyên cho thấy cơ thể thiếu hụt nhiều dưỡng chất khác nhau, như máu hay sắt. Ngoài ra, sự thiếu hụt vitamin B12 và kali còn làm cho cơ thể nhức mỏi.
   Vì vậy, bạn nên đến gặp bác sĩ để được tư vấn về chế độ dinh dưỡng mới, qua đó nâng cao sức khỏe cho bản thân.
   b.Cảm thấy chán nản
   Chán nản là một dấu hiệu mệt mỏi về tinh thần và có rất nhiều lý do để dẫn đến tình trạng này. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã chứng minh thiếu dưỡng chất cũng là một trong những nguyên nhân gây chán nản, trong đó có thể thiếu axit béo omega-3, amino axit và một số vitamin cũng như khoáng chất khác.
   c.Rụng tóc
   Thiếu vitamin B6 có thể gây ra rụng tóc, nhưng đó cũng là dấu hiệu cho thấy thiếu kẽm. Nếu tóc còn bị khô và dễ gãy, đó là vì thiếu vitamin A. Vì vậy nếu tóc rụng một vài sợi, đó chỉ là dấu hiệu bình thường; nhưng nếu rụng bất thường và quá nhiều, nguyên nhân có thể liên quan đến vấn đề dinh dưỡng.
   d.Mụn
   Mụn có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, đặc biệt ở tuổi dậy thì và thời gian trước kỳ kinh nguyệt của bạn gái.
   Tuy nhiên, nếu bị mụn thường xuyên thì nguyên nhân lại có thể do thiếu axit nicacin, kẽm và một số axit béo quan trọng khác.
   e.Bàn tay, bàn chân bị tê
   Cho thấy bạn thiếu các vitamin B như B6 và B12 cùng với a xít folic. Thiếu vitamin B có thể ảnh hưởng trực tiếp các dây thần kinh ngoại biên trong da. Do đó, bạn cần ăn rau xanh nhiều lá như cải bó xôi, ăn trứng, đậu, thịt gia cầm và ngũ cốc nguyên hạt. Nếu vẫn còn tê hoặc ngứa ran thì hãy gặp bác sĩ.
   f.Tăng hoặc giảm cân quá mức
   Tăng hoặc giảm cân không chủ ý là dấu hiệu cảnh báo cho thói quen ăn uống thiếu chất. Giảm cân quá mức thường là một chỉ số quan trọng của suy dinh dưỡng, đặc biệt trong các trường hợp liên quan đến bệnh.
   Một nghiên cứu năm 2012 cho thấy, bệnh nhân ung thư phải phẫu thuật có 5,18% giảm cân không chủ đích và 75% có nguy cơ suy dinh dưỡng cao.
   Trong khi đó tăng cân ngoài mong muốn thường chỉ ra rằng chế độ ăn uống nặng về calo nhưng lại cung cấp rất ít giá trị dinh dưỡng. Để duy trì cân nặng, điều quan trọng là tập trung vào các loại thực phẩm giàu dinh dưỡng có chất xơ và protein nạc.
   g.Hơi thở có mùi hôi
   Hôi miệng do vệ sinh răng miệng kém, viêm xoang, hút thuốc lá, ăn đồ ăn có mùi…. Tuy nhiên, khi hơi thở có mùi hôi, chúng ta cần bổ sung thêm kẽm, B6 hoặc magiê trong chế độ ăn hàng ngày.
Những thực phẩm để tăng cường hàm lượng vitamin và khoáng chất là hạt bí, chuối, thịt gà, rau xanh, đậu và các loại hạt như đỗ, lạc…
   h.Vết thâm tím
   Nếu như da bạn rất dễ bị những vết thâm tím, có thể bạn cần bổ sung thêm canxi và vitamin C. Thiếu axit folic, vitamin K và vitamin B12 cũng là nguyên nhân dễ dẫn đến tình trạng này.
   i.Chảy máu lợi
   Thiếu vitamin C, người lớn bị viêm lợi, chảy máu chân răng, tụ máu dưới màng xương, đốm xuất huyết, tăng sừng hóa ở nang lông.    Nếu không được bổ sung kịp thời có thể tử vong do chảy máu ồ ạt hoặc do thiếu máu cục bộ cơ tim.
   Trẻ còn bú thường do chế độ ăn nhân tạo, bị chảy máu dưới màng xương, nhất là chi dưới, dễ chảy máu dưới da, vết thương lâu lành.    Thêm vào đó, do dễ bị nhiễm trùng và trầm cảm, các vết thâm tím rộng trên da (mảng xuất huyết dưới da) cũng là những triệu chứng thiếu do thiếu vitamin C.
   j.Tiêu chảy
   Nếu cơ thể bạn có hàm lượng vitamin B12 thấp, bạn rất dễ bị mắc chứng tiêu chảy. Ngoài ra, việc thiếu kẽm, vitamin D và C cũng là nguyên nhân gây ra triệu chứng khó chịu này.
   k.Giảm trí nhớ
   Giảm trí nhớ do tuổi tác là chuyện bình thường. Tuy nhiên, đãng trí nhiều lần trong ngày có thể là dấu hiệu của thiếu canxi và vitamin B12.
   Phương pháp tốt nhất là bổ sung sắt trong chế độ dinh dưỡng hàng ngày. Sắt có nhiều trong chuối, các loại hạt, thịt bò, rau bina, bí ngô…
   l.Quáng gà
   Quáng gà là hiện tượng phổ biến (nhất là những phụ nữ ít chịu kiêng khem sau sinh). Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nguyên nhân dẫn đến quáng gà là do thiếu vitamin A. Một số khác có thể do thiếu kẽm hoặc vitamin B2, B6.
   Vì vậy, phương pháp tốt nhất là bổ sung vitamin A có trong động vật như: gan heo, gan gà, gan cá, trứng gà... Vitamin A thực vật có trong các loại củ quả có màu đỏ tươi hoặc cam, vàng như: gấc, cà rốt, cà chua, bom, lê, đu đủ...
   Nguồn: http://suckhoedoisong.vn/dau-hieu-co-the-mat-can-bang-dinh-duong-tram-trong-n96344.html
Share this
Tin liên quan: